Haliç(Altin
Boynuz)
Altin
Boynuz ( Golden Horn ) isminin dogusu ile ilgili olarak sayisiz efsaneye
inanilir.  Kimilerine
göre boynuza benzeyen bu içsuyun günes isinlari altinda
altin gibi parlamasidir ona verilen bu ismin esbab-i mucibesi...
En bildik efsane söyledir : Argos Krali Inakos'un kizi Io ile Tanrilar
tanrisi Zeus arasinda yasak bir ask yasanmaktadir. Zeus'un karisi
( ayni zamanda kizkardesi ) Hera bu durum karsisinda büyük bir
kiskançliga kapilir. Zeus karisinin öfkesinden korumak için
sevgilisi Io'yu beyaz bir inek haline dönüstürür.
( Bu efsanenin Istanbul Bogazi'na bagli bir versiyonu batida çok
ragbet görmüstür. Eski Grekçede Bosphorosus ( Bugünkü
Ingilizcedeki Bosphorus ) "Inek Geçidi" anlamindadir.
Zeus'un sevgilisi Io'yu bir inek haline dönüstürdügünü
ögrenen Hera inege bir at sinegi musallat eder. Inek deli gibi kosmaya
baslar. Kitalari asar. At sineginden bir türlü basini kurtaramayan
inek, basini salladikça boynuzuyla kara parçalarinda derin
yariklar olusturur. Iste efsaneye göre bu yariklardan biri de Altin
Boynuz'dur. Io daha sonra Zeus ile olan iliskisinden Keroessa adinda bir
kiz çocugu doguracaktir. Keroessa ise deniz tanrisi Poseidon ile
seviserek büyük Bizans'in kurucusu Byzas'i doguracaktir.
Gerçek dünyaya
dönecek olursak : Tarihi Yarimada ile Beyoglu (Pera) yakasini birbirinden
ayiran Haliç, tarihi, kültürel ve fiziki yapisiyla Istanbul'un
en güzel bölgelerinden biri  olarak
karsimiza çikar. Bogaz'in güneyinden batisina dogru uzanan
boynuz seklindeki yapisindan dolayi ilkçagda Khrysokeras yani Altin
Boynuz olarak anilmistir. Avrupalilar'in "Golden Horn" olarak
bildikleri Haliç Istanbul'un kültür turizminin temel
taslarindan biridir.
Haliç, günümüzden
7000 yil kadar önce, Alibey Deresi (Kydaros) ve Kagithane Deresi'nin
(Barbyzes) birlestigi bölgelerin Istanbul Bogazi'ndan gelen deniz
sulariyla birlesmesi sonucunda olusmustur. Istanbul'daki en erken yerlesmelerin
bu bölgede, Haliç kiyilarinda ve bunun ucundaki Alibey ve
Kagithane derelerinin vadilerinde veya bunlara hakim tepelerde kuruldugu
tahmin edilmektedir.
Bogaziçi'nin
tabii bir uzantisi olan bu sakin deniz parçasi, çevresinde
yasayan insanlara güvenilir bir liman saglamaktaydi. Haliç
sakinleri bölgenin etrafindaki verimli topraklardan gelen ürünler
kadar, balikçilik imkanlarindan ve bu emniyetli limanin destekledigi
deniz ticaretinden de çok genis ölçüde faydalaniyorlardi.
Haliç kiyilarinda
birçok medeniyetin, farkli kültürlerin izlerini görmek
mümkündür. Kiyisindaki semtlerde en çok Bizans ve
Osmanli izleri bulunur. Sehrin Rum nüfusunun önemli bir kisminin
yanisira, Ispanya'dan gelen Yahudiler, Türkler, Ermeniler Haliç'i
mesken edinmisler dolayisiyla kendi kültürlerini Haliç'e
aktarmislardir.
Bizans'in ünlü
hazine dolu gemisi Haliç'te midir bilinmez ama kiyilarda yer alan
Bizans dönemi kalintilari Istanbul'un kültür zenginligi
açisindan çok önemlidir. Bizans saraylari, surlari,
mahzenleri kapilari, Osmanli'nin köskleri, kasirlari, imarethaneleri
ve hamamlarinin yani sira, birçok ulus ve inançtan insanin
barindigi tarihi evleri, üç büyük dinin ibadethaneleri
hala bu kiyilarda görülebilir.
|
