ZEYTINBURNU
Zeytinburnu'nun Ilçe
Olusu: 01 Eylül 1957
Nüfusu: 284.814
Yüzölçümü: 12 km²
Seçmen Sayisi:147.597
Mahalle Sayisi: 13
Sokak: 970
Zeytinburnu'na Ilk
Yerlesim Istanbul’un Türklerin eline geçmesini izleyen
yillarda Kazliçesme dolaylarina “Kudüslü Papazlar”
diye adlandirilan insan toplulugu yerlesmeye basladi. Istanbul, Türklerin
eline geçince çok eskiden kentte yerlesmis olan Rumlar arasinda
anlasmazlik çikti. Bu anlasmazlik sonucu, “Kudüs’lü
Papazlar” bugün “Zeytinburnu" olarak bilinen deniz
kiyisina yerlestiler. Buraya yerlesen papazlarin Istanbul içine
kalanlara göre daha dindar olduklari, Istanbul içinde eski
yerlerinde kalan papazlarin Hiristiyan dininin kurallarini çignemelerine
göz yumamadiklari için o çaglarda bos olan bu topraklar
üzerine yerlestikleri söylentileri günümüze degin
ulasmis bulunuyor. Bir süre sonra, Zeytinburnu ile Kazliçesme
dolaylari Kudüslü Papazlarin, türlü tarim ürünleri,
zeytin ve birçok yemisler yetistirerek, gönüllerince
yasam sürdürdükleri sirin bir yöre durumuna geldi.
Bakirköy tapu
kayitlari incelendiginde; bugünkü Zeytinburnu ilçesi
topraklarinin ¾’ünün “Kudüslü Serif
Çiftligi” adi altinda, Kudüslü papazlarin tapulu
yerleri oldugu ortaya çikmaktadir. Son yillarda yapilan arastirmalara
göre, II. Beyazit çagindan önce bu topraklarin Türklerin
tapulu yerleri oldugu ortaya cikmistir. Bu nedenle Zeytinburnu topraklarinin
tapu kayitlarinda Kudüslü Papazlarin yeri olarak gözüken
bölümlerden bir çogu Vakiflar Yönetimine (idaresine)
devredilmistir. Küdüslü papazlarin yasadiklari çaglarda
bu yerler doganin binbir rengiyle bezenmis güzel bir yöre durumuna
geldi. Iklimin zeytin bile yetistirilmesine elverisli oldugu bu çaglarda
Zeytinburnu yöresi bir gezinti yeriydi. Istanbul kentini kiyiciginda
bir eglenme, dinlenme, gezinme yeri olarak uzun yillar Istanbul halkinin
yasamini etkiledi. Bakirköy ile Kazliçesme arasinda “Iskender
Çelebi” adiyla bilinen bir gezinti yeri bulunuyordu. Çok
güzel bir bahçe, bahçenin içinde köskler,
kösklerin önünde denizle kucak kucaga olan yalilar vardi.Burasi
Osmanli Hakanlarinin (Padisahlarinin) gönülerince yasadiklari
bir yerdi. Ilçede Dericiligin Baslamasi Zeytinburnu Ilçesi
topraklari üzerinde yerlesmeyi etkileyici ikinci olay ; Kazliçesme’de
dericilik sanayisinin kurulmasidir.
Türkiye’de
dericilik sanayisinin 150 yili askin tarihçesi Kazliçesme’de
baslamistir denebilir. Kazliçesme kentin disinda kalan bos bir
yöreydi. Dericilik sanayi, deniz kiyisinda, suyu, günesi kisaca
kendisine gerekli tüm olanaklari saglayabilecegi bir ortam bulmustu.
Bu ortamda dericilik gelisirken çevreye yerlesenlerin sayisi da
her geçen gün biraz daha çogaliyordu. Dericilik sanayini,
dokuma sanayi izledi. 1927 yilinda Bezmen’ler Kazliçesme’de
dokuma sanayini kurunca çalisan isçiler çevreye yerlesmeye
basladilar. Gecekondular Yapilarak Yerlesmenin Baslamasi: 1946 yillarindaZeytinburnu
ilçesi topraklari insanla dolup tasmaya basladi. Gecekondular bir
çig gibi yayiliyordu. Yoksul insanlar her gece yüzlerce gecekondu
yapiyor, böylece her geçen gün binlerce kisi bu yörenin
insanlari arasina katiliyordu.Böylece gecekondu yapimina göz
yumulmus oldu. Yapan, yikan birbirine karisti. Gecekondu alim-satimiyla
ugrasan bir sürü araci türedi. Yolsuz, okulsuz, düzensiz,
plansiz kocaman bir gecekondu kenti kapladi Zeytinburnu topraklarini.
Bu gidis kendisine özgü evrelerde 1966 yilina degin süregeldi.
Toplumsal yasalar, yoksul halk yiginlarini yöneten doga kurallari
bildigince islendi. Bu gelisigüzel gidisi önlemek için
30 Temmuz 1966 tarihinde 775 sayili GECEKONDU KANUNU yürürlüge
girdi.
Bu yasa, bundan sonra
gecekondu yapimini önlemek amaci güdüyordu. Bu yasa da
genisletilmedi. Sorunlar üstüste yigilmaya basladi. Gecekondu
yapimi eski hiiznda olmasa bile sürüp gitti. Yapilan, onarilan
gecekondular birbirini izledi. BUCAK OLUSU Zeytinburnu ilçesi topraklari
1953 yilina degin dogusu Fatih ilçesi batisi Bakirköy ilçesi
topraklarinda kalan bir yöre olarak yönetildi. 1950 yillarinda
artik Fatih veya Bakirköy ilçesinden yönetimi yapilamayan
bu yörenin yönetimsel bir örgüte kavusturulmasi düsünülmeye
baslandi. 30.07.1953 tarihinde Fatih ilçesine bagli “ZEYTINBURNU
BUCAGI” olarak örgütlendirildi. Bati bölümü
yine Bakirköy ilçesine bagli olarak kaldi.
ILÇE OLUSU;
Nufüsu günden güne çogalan toplumsal, ekonomik,
kültürel sorunlari her geçen gün bir kat artan bir
yöre olarak büyüdü. 1940’lardan 1960 yillarina
degin yerlesmenin binbir türlü sorunuyla süslenen, toplumsal
yaralarin türlü renkleriyle bezenen bir yer oldu. 1955 sayimlarinda
17.585 olan nufüs, 5 yil sonra 1960 yili sayimlarinda 5 kat artarak
88.343 oldu. Artik Fatih ilçesinin bir bucagi olarak kalamayacak
duruma gelmisti. Bunun üzerine 01.09.1957 tarihinde 7033 sayili yasa
ile “ZEYTINBURNU ILÇESI” adiyla Istanbul ilinin 14.
Ilçesi olarak örgütlendirilmeye baslandi.
1. Bizans Surlari
2. Erikli Baba Türbesi
3. Yenikapi Mevlevihanesi
4. Kazliçesme
5. Merkezefendi Camii Türbesi Ve Çilehanesi
6. Dikilitas
7. Derya-i Ali Baba Türbesi
8. Seyit Nizam Camii ve Türbesi
9. Belediye Hizmet Binasi
COGRAFI YAPI; Zeytinburnu,
Trakya’nin güneydogusunda, Çatalca yarimadasinin, Marmara
denizine bakan yamaçlarinin, bu denizle birlestigi yerdedir. Tarihi
yarimada ile surlarla ayrilmis, E-5 karayoluna sinir ve havalimanina 15-20
dakikalik mesafededir. Bu sebeple Istanbul’un disari açilan
önemli bir penceresidir. Dogusunda Fatih, Kuzeyinde Bayrampasa, Batisinda
Güngören, Bakirköy, Güneyinde ise Marmara Deniziyle
çevrilidir.
|
