GAZIOSMANPASA
Istanbul'un geç
dönem yerlesimlerinden olan ve daha önce Taslitarla ve Küçükköy
Mevkii olarak bilinen Gaziosmanpasa, 1950'li yillardan sonra gelismis,
1983 yilinda da ilçe yapilmistir. Gaziosmanpasa ilçe alani,
yönetsel bakimdan kuzeydogu, dogu ve güneydogudan Eyüp,
güneyden Bayrampasa ve Esenler ile çevrilidir. Kuzeyden ise
Karadeniz'e komsudur. Gaziosmanpasa, yüzölçümü
bakimindan Istanbul'un büyük ilçeleri arasinda yer almaktadir.
Ilçe topraklari 3500 hektar bir alan kaplar. Ilçenin Gaziosmanpasa
Belediyesi sinirlari içinde 28 mahallesi, ayrica mücavir alanda
5 beldeye bagli 12 mahallesi ve 5 de köyü vardir. 1985'de 291715
kisilik Istanbul nüfusunun yüzde 5'ini barindiran Gaziosmanpasa'da,
ayni yil km² ye 1790 kisi düsmekteydi. 1990'da ilçe nüfusu
393667'ye, nüfus yogunlugu ise 2415 kisi / km² ye yükselmistir.
Gaziosmanpasa, nüfus
artis hizi açisindan Istanbul'un önde gelen ilçelerinden
biridir. Öyle ki, 1997'deki nüfus sayimina göre ilçe
nüfusu yedi yil gibi kisa bir sürede 570 943 kisiye, nüfus
yogunlugu ise 3900 kisi / km² ye yükselmistir. Nüfus yogunlugu
bakimindan Gaziosmanpasa, yalniz Istanbul'un degil, Türkiye'nin de
önemli, yerlesimlerinden biridir. Gaziosmanpasa ilçe alani
eskiden Eyüp ve Çatalca ilçelerinin sinirlari içindeydi.
Bugün ilçe merkezinin bulundugu güneydogudaki topraklar
1950'lere kadar bostu. Eyüp ilçe sinirlari içindeki
bu topraklar kiraç ve tasli oldugundan halk arasinda Taslitarla
olarak adlandirilirdi. 1950'den önce burada hayvancilikla ugrasanlarin
kurdugu agillarla bir kaç atölye tipi imalathane vardi. 1952
yilinda Balkan Göçmenlerine devletin yaptirdigi evlerle baslayan
Taslitarla serüveni, 1960'li yillardan itibaren sanayinin Rami ve
Eyüp'e kaymasiyla korkunç bir ivme kazandi ve bugün ortaya
601 bin kisinin yasadigi dev Gaziosmanpasa ilçesi çikti.
Bir bakima Taslitarla, Gaziosmanpasa ilçesinin çekirdegi
sayilmaktadir. Düne kadar kentin varosu olan Taslitarla bugün
dev gökdelenleri alisveris merkezleri, bilgisayarli okullari ve eglence
merkezleriyle modern bir görünüm kazandi. Taslitarla 1958'e
kadar Eyüp'ün Rami Bucagi'na bagli olan Küçükköy'ün
bir mahallesiydi.
1962'de yapilan bir
arastirmaya göre Taslitarla'daki 18 bin gecekonduda yaklasik 90 bin
kisinin yasadigi tahmin edilmektedir. Nüfusun hizla artmasina bagli
olarak Eyüp Ilçesi'nde kurulan Göktepe Bucagi'nin merkezi
durumundaki Taslitarla, 1963'te bucak çevresindeki alanlarda olusturulan
Gaziosmanpasa Ilçesinin merkezi oldu ve bundan sonra Gaziosmanpasa
adiyla anilmaya basladi. Gaziosmanpasa Ilçesi'ne Rami Bucagi'nin
ve Çatalca Ilçesi'ne bagli Hadimköy Bucagi'nin bazi
köyleri katilmistir. 1970'den önce Çatalca'nin Tayakadin
Köyü 1990 öncesinde yine Çatalca'nin kirsal bir
yerlesmesi olan Yeniköy de baglaninca Gaziosmanpasa Ilçesi
bugünkü sinirlarina kavusmustur. Gaziosmanpasa Ilçesi'nin
kentsel gelismesini en iyi ilçenin nüfus gelismesi göstermektedir.
Dünyanin çok az yerinde görülebilecek bir kentlesme
sonucunda Gaziosmanpasa'nin nüfusu 1935-1997 yillari arasindaki 60
yilda olaganüstü büyümüs, tam 165 misli artmistir.
Ilçe nüfusu
1935'de 3847 iken 635.000 olmustur. 1935'teki sayima göre, bu alandaki
nüfusun tamami kirsal yerlesmelerde yasiyordu. Sonraki yillarda Istanbul'un
bir çok bölümünde görüldügü
gibi Gaziosmanpasa'da da kentlesme hiz kazandi. Gaziosmanpasa Ilçesinde
Istanbul'a yakin olan yerler daha hizli kalabaliklasmis ve kent niteligi
kazanarak Istanbul kentsel alanina katilmistir. Kuruldugu günden
bu yana her dönem kamuoyunun dikkatini çeken ilçe,
son yillarda artan nüfusuyla Istanbul'un en büyük ikinci
ilçesi olma hüviyetini kazandi. 1990 Genel Nüfus Sayimi'na
göre ilçe merkezinin genç bir nüfusa sahip oldugu
belirlenmistir. Öyle ki, 20 yasin altindaki nüfus toplam nüfusun
yarisina yakindir. Yine ayni sayima göre, ilçe merkezinde
6 yasin üzerindeki okuryazarlik oraninin yüzde 88.1 oldugu görülmüstür.
Ilçe merkezinde okuma yazma bilenlerden yüzde 81.3'ü
bir ögrenim kurumundan mezun olmustur.Bunlardan yüzde 75.7'si
ilkokulu, yüzde 12.9'u ortaokul ve dengi okullari, yüzde 9.2'si
lise ve dengi okullari ve yüzde 2.2'si yüksek ögrenim kurumlarini
bitirmistir.Gaziosmanpasa ilçe merkezinde iktisaden faal nüfus
12 ve daha yukari yastaki nüfusun yüzde 48.4'ünü olusturmaktadir.
Bu, 12 yas üzerindeki nüfusun yaklasik yarisinin faal olarak
ekonomik hayata katildigini, diger yarisinin ise ekonomik açidan
faal olmadigini ortaya koymaktadir. Iktisaden faal olmayan nüfusun
büyük kismini ev kadinlari olusturmaktadir.
Gecekondulasmanin
yogun oldugu ilçelerden sayilan Gaziosmanpasa, son yillarda özellikle
de Belediyenin altyapi, ulasim ve peyzaj çalismalari ile her geçen
gün gelisme trendini arttiran bir yapiya kavusturulmustur. Ilçenin
kaderini iyi yönde etkileyen bu hizmetler büyük yatirimcilari
bu bölgeye sevk etmis ve Gaziosmanpasa da Istanbul'un kentli unsurlarini
tasir hale gelmeye baslamistir. Sosyal yapiyi güçlendirmek,
renkli etnik ve kültürel yapiyi canli tutabilmek ve nüfusun
yariya yakinini olusturan gençlerin ihtiyaçlarina cevap
verebilmek için; Belediye, yeni yapilanmakta olan ilçede
bir çok alani kamulastirarak, çok amaçli spor kompleksleri,
dev alis-veris ve kültür merkezleri, büyük tünel
ve kavsak çalismalari, toplu konut alanlari ve rekreasyon alanlarindan
bir kismini hayata geçirmis, bir kismini da projelendirerek yapilasma
asamasina getirilmistir. Hizla artan nüfus ve buna paralel olarak
yillardan beri ihmal edilmisligin ortaya çikardigi sorunlar, ilçede
pek çok faaliyetin bir arada ve süratle yapmak geregini dogurdu.
Artik Gaziosmanpasa'nin çehresi yapilan planli altyapi çalismalari
ve gelecek vadeden projeler ile modern bir görünüm kazaniyor.
Çevre sagligi ve insan sagligina hizmet veren yatirimlari, sosyal
hizmetlerde ve meslek edindirmede halka sunulan sinirsiz hizmetler ile
insani insan yapan degerlerin ön plana çikarildigi bir anlayis
sergileniyor.
Planli ve akilci etütler
yapilarak degisen ilçenin önümüzdeki yillarda Istanbul'un
örnek gösterilen cazibe merkezi halini alacagi gün gibi
asikar. Esnaf ve Sanatkarlar Birligi'nin verilerine göre, Gaziosmanpasa'da
498 küçük ölçekli, 145 orta ölçekli
ve 18 de büyük ölçekli isletme bulunuyor. Genel
olarak avize, oto motor tamiri, metal isleri, konfeksiyon, torna-tesviye
ve elektronik tesisatçiligi konularinda faaliyet gösteren
bu isletmelerde 3688 kisi çalisiyor. Ilçede genel olarak
bir insaat havasinin hakim oldugu söylenebilir. Eski gecekondular
artik yerini planli yapilasmaya birakiyor. Ilçenin hemen hemen
her yerinde insaat malzemesi satan perakendeci ya da toptanci magazalarina,
hafriyatçilara, marangozlara rastlamak mümkün. Gaziosmanpasa
Ilçesi'nde ekonomik hayatin temelini küçük esnaf
ve dis üretim faaliyetleri olusturmaktadir. Ilçe merkezinde
iktisaden faal nüfusun yüzde 60'i bu islerde çalismaktadir.
Bununla birlikte Ilçeye bagli köylerde kirsal nüfusun
geçimini temin ettigi tarimsal üretim de vardir. Ancak tarimsal
üretim her geçen gün azalmaktadir. Son yillarda gelismeye
baslayan baka bir faaliyet alani da turizmdir. Gelecekte özellikle
Karadeniz kiyisinda turizm faaliyetlerinin önemli bir yer tutmasi
beklenmektedir.
|
